Hisse Senedi Çeşitleri Nelerdir?

Hisse senetleri, sağladıkları haklara ve verdikleri sorumluluklara göre çeşitlilik göstermektedir. ABD başta olmak üzere dünya çapında en çok işlem gören adı ve imtiyazlı hisse senetleri, sermaye artırımına göre bedelli veya bedelsiz hisseler, nominal değerin daha üzerinde bir bedele sahip olan senetlere primli hisseleri bulunmaktadır.

Şimdi bu hisse senedi çeşitlerini daha yakından tanıyalım:

İmtiyazlı Hisse Senedi

Bu hisse senedine sahip olan yatırımcılar ya da şirket ortaklarının, ortaklık bağları olduğu halde oy kullanma ve temettüden pay alma gibi hakları vardır. Genelde tahvil ile benzer özellikler taşımaktadır. Bu hisse sahiplerinin, şirketin kar payı (temettü) dağıtımı sırasında ilk sırada yer alması dikkat çekicidir.

Yine temettü konusundan bakacak olursak; A, B ve C grubu hisse senetlerine sahip olan yatırımcılar kar payı dağıtılırken farklı yüzdelerde ödemeler alabilirler. Örnek yüzdeleri yazarsak: A grubu %54, B grubu %36, C grubu %10 kar payı alacaktır. Bu senetler şirket tarafından ihraç edilemez; fakat ülkemizde farklı gruplarda şirket hisseleri çıkartıldığı ve tek bir şirkete ait olduğu gibi örnekler vardır.

Adi Hisse Senedi

Bu hisse senedi türünün bütün sahipleri, eşit miktarda hakka sahiptir. Elbette bunu onaylamak için şirket sözleşmesinde durumu tam tersine çevirebilecek aksi bir maddenin olmaması gerekiyor. Bu hisseyi satın alan bir yatırımcı; şirket içerisinde düzenlenen yönetime katılma, kar miktarına iştirak ve oy kullanma gibi haklarına sahiptir.

Nama ve Hamiline Yazılı Hisse Senetleri

Anonim şirketlerde ortaklık payını temsil etmesi için çıkartılmış ve belli bir kişinin adına düzenlenmiş hisselere, nama yazılı hisse senedi denmektedir. Üzerinde herhangi bir işim bulunmayan hisseler ise hamiline yazılıdır. Hamiline yazılı hissenin sahibi, hisse senedini ibraz eden kişi veya Takasbank dökümünde adı yazılı olan kişidir.

Bedelli ve Bedelsiz Hisse Senedi

Genelde bedelsiz sermaye artırımı terimi, hiçbir ödeme yapmadan, şirket tarafından hisse satın alan yatırımcılara ücretsiz olarak dağıtılacak senetleri ifade etmektedir. Bunun bedeli, şirketin iç kaynaklarından sağlanmaktadır ve genelde karlılık potansiyeli yüksek olduğu dönemlerde şirketin borsadaki hareketliliğin sağlanması ve hacim oranının artırılmasına yönelik bir hamledir.

Bedelli sermaye artırım özelliği olan senetlerde şirketler; fon elde edebilmek, yani kaynak oluşturabilmek için yatırımcıların karşılaması gereken senetler oluşturur. Elbette bunun oranları vardır. Örneğin %50 bedelli denildiği zaman maliyetin yarısı yatırımcıdan karşılanacaktır. Hisse sahibi bu ödemeyi yaparak mevcut senetlerinde değer düşüşü yaşamasına engel olacağı gibi aynı zamanda eline yeni senetlerde geçecektir. Yani senet sayısını artıracaktır.

Bedelli sermaye artırımı sonrasında fiyatlar bölünür ve düşer. Elinizde senet olduğu halde bu iştirake katılmazsanız, senetleriniz değer kaybedecektir. Bu hissenin satışı mevcut ortaklara yapılabileceği gibi rüçhan hakkının diğer yatırımcılar tarafından satın alınması da mümkündür.

Kurucu ve İntifa Hisse Senedi

Sermayede temsil yetkisine haiz olmayan, yönetime katılma gibi avantajları olmayan bu hisseye sahip kişiler şirket kuruluşunda bulunanlardır. Şirketin karlılık durumuna göre belli bir pay verilmektedir. Ortaklık hakkı sağlamayan senetlere ise intifa denilir.

Primli ve Primsiz Hisse Senedi

Senetlerin üzerinde yazılı olan bedel ile ihraç edilen ve kişilerin elinde bulunan senetlere primsiz; nominal değerin daha üzerinde yer alan bir bedel karşılığında alınan senetlere ise primli hisse senedi adı verilir.

En çok bilinen hisse senedi türleri, adi ve imtiyazlı hisse senetleridir. Ama bu hisselerin ülkemizde kullanımı yasaktır. Ülkemizde ise yalnızca nama ve hamiline yazılı hisse senetleri kullanılmaktadır. Genelde hisse senetleri, BIST’te yer alan 5-6 haneli kodlar ile yazılan ifadelerden oluştuğu düşünülür. Fakat gerçekte birkaç çeşit olan bu hisseleri tanımakta fayda vardır.

%d blogcu bunu beğendi: